This is an outdated version published on 2026-08-10. Read the most recent version.

THEORETICAL ANALYSIS OF THE DIFFERENCES IN THE APPLICATION OF THE MINIMUM AGE OF MARRIAGE: AN ISLAMIC LAW AND STATUTORY LAW PERSPECTIVE IN THE MUSLIM WORLD

Authors

  • Utang Universitas Islam Negeri Sunan Gunung Djati, Bandung, Indonesia Author

DOI:

https://doi.org/10.65049/5sz9v212

Keywords:

minimum legal age of marriage, Islamic law, marriage legislation, comparative law, child protection

Abstract

The regulation of the minimum legal age of marriage remains one of the most debated issues in contemporary Islamic family law. Although Muslim-majority countries share common Islamic legal foundations, they have adopted different statutory age requirements for marriage. These variations reflect not only differing interpretations of classical and contemporary Islamic legal sources but also the influence of social, cultural, political, and legislative considerations. This study aims to analyse the theoretical foundations of Islamic law concerning the minimum age of marriage, examine the legal age limits established across the Muslim world, explore the differences in their implementation, and evaluate their implications for the social status and well-being of women and children. The research employs a library-based research design using a comparative legal approach. It analyses and compares marriage legislation in Muslim-majority countries concerning the minimum legal age of marriage through vertical, horizontal, and diagonal comparative analyses. The study relies on both primary and secondary legal materials, which are examined using qualitative content analysis. The findings demonstrate that the diversity of minimum marriage age regulations across the Muslim world stems from the tension between the normative framework of classical fiqh, which recognises biological maturity (bulūgh) as the principal criterion for marriage eligibility without prescribing a specific numerical age, and modern statutory legal systems that emphasise public welfare (maṣlaḥah mursalah), child protection, and the promotion of gender equality through the establishment of minimum legal age requirements. Differences among Muslim-majority countries are further shaped by variations in istinbāṭ (Islamic legal reasoning), the influence of different schools of Islamic jurisprudence (madhāhib), and the distinct socio-political contexts within which national legal systems operate. These findings suggest that contemporary regulation of the minimum age of marriage represents a dynamic interaction between Islamic legal principles and the evolving demands of modern governance and human rights protection.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Books

‘Abd al-‘Azîz ‘Âmir, al-Ta‘zîr fi al-Syarî‘ah al-Islâmiyyah, (Beirut: Dâr al-Fikr al-‘Arabiy, t.th.)

‘Abdul Latif Muhammad al-‘Abr, al-Ushûl al-Fikriyyat limadzhab ahl al-Sunnah, Dar al-Nahdlatu al-‘Arabiyah, Qairo, t.th

‘Abdur Rahman L. Doi, Syari’ah: The Islamic Law, (Terj. Basri Iba Asghari & Wadi Masturi) Syari’ah, Kodifikasi Hukum Islam, Rineka Cipta, Jakarta, 1993

A. Syalabi, Sejarah dan Kebudayaan Islam, 1, (Jakarta: Pustaka Al-Husna, 1983)

'Abd al-Rahman al-Juzairi. 1990. al-Fiqh 'Alâ al-Mâdzâhib al-Arba'ah. Jilid 4, Dar al-Fikr. Beirut.

‘Abd. Rahman Ghazaly. Fiqh Munakahat. Jakarta: Kencana Prenada Media Group. Cetakan ke-2.

‘Abdul Hamid Kisyik. 1994. Bina al-Usrah al-Muslimah: Mausu'ah al-Zuwaj al-Islami. (Ter. Ida Nursida), Hikmah Pernikahan Rasulullah. Bandung: al-Bayan

‘Abdul Rahman Haji Abdullah, Pemikiran Islam di Malasyia, Gema Insani Press

‘Abdullah Ahmad An-Naim Toward an Islamic Reformation Civil Liberties, Human Hights and International Law (Terj. Ahmad Suaedy dan Amiruddin Arrani), Dekonstruksi Syariah, LKIS, Yogyakarta, 1994

‘Abdurrahman Asy-Syarqawi, A’immatu al-Fiqh al-Tis’ah, (Terj. Mujiyo Nurkholis), Penerbit al-Bayan, Bandung, 1994

‘Abduttawab Haikal. 1993. Rahasia Perkawinan Rasulullah saw: Poligami dalam Islam vs Monogami Barat. Jakarta: CV. Pedoman Ilmu Jaya

Abi ‘Abd Allah Muhammad Ibn Idris al-Syafi’i, al-Umm, (Beyrut: Dar al-Fikr, t.th), Jilid. VII

Abi al-Mawâhib Abd al-Wahâb ibn Ahmad in 'Ala al-Anshori. T.th. al-Mîjân al-Jubrâ'. Jilid II

Abi Ishaq Ibrahim Ibn Ali Ibn Yusuf al-Firuz Abadi al-Syirazi, op. cit., h. 36; Sayyid Sabiq, Fiqh al-Sunnah, Libanon: Dar al-Fikr, 1983.

Abû ‘Abdillah Muhammad ibn Ismâ‘îl al-Bukhâri, Sahîh al-Bukhâri, Beirut: Dâr al-Fikr, t.th.

Abû ‘Îsa Muhammad ibn‘Îsa al-Turmudzi, Sunan al-Turmudzi wa Huwa al-Jâmi‘ al-Sahîh, Beirut: Dâr al-Fikr, 1400 H/1980 M), Juz ke-3, Hadis No.1128.

Abû ‘Îsa Muhammad ibn‘Îsa al-Turmudzi, Sunan al-Turmudzi wa Huwa al-Jâmi‘ al-Sahîh, Beirut: Dâr al-Fikr, 1400 H/1980 M), Juz ke-3

Abu Bakar bin Hashim, "Syariah dan Kodifikasi: Pengalaman Singapura", dalam Perkembangan Mutakhir Hukum Islam di Asia Tenggara, [Editor: Sudirman Tebba]. 1993. Bandung: Mizan

Abu Zahroh, Abu Hanifah, Hayatuhu, Wa Asrahu, Wa Ara-uhu, Dar al-Fikr, Mesir, t.th.

__________, Muhadlarah fi tarikh al-madzahib al-fiqhiyyah, Maktabah al-Madani, t.th.

‘Abdul Mujieb, et.al. 1994. Kamus Istilah Fiqh. Jakarta:Pustaka Firdaus,. Cetakan ke-1.

Ahmad al-Hashari, Tarîkh al-Fiqh al-Islâmi, (Beirut: Maktabah al-Kuliah al-Wujriyah) t.t.

Ahmad Amin, Dluha al-Islam, Mesir: Maktabah al-Nahdlah al-Mish-riyyah, Jilid II, 1974

___________, Fajr Al-lslam, (Kairo: Maktabah Al-Nahdhah Al-Mishriyah, 1975) .

Ahmad Ibrahim dkk (Ed.), Islam di Asia Tenggara, [Jakarta : LP3ES, 1990]

Ahmad nakhrawi Abd al-salam,, al-Imam al-Syafi`i fi Madzhahiba al-Qadim wa al-Jadid, Kairo: Dar al-Kutub, 1994

Ahmad Rofiq. 1998. Hukum Islam di Indonesia. Jakarta: Rajawali Press.

Ahmad Warson Munawwir, Al-Munawwir-Kamus Arab-Indonesia. Yogyakarta: Ponpes al-Munawwir., t.t.

Al-Baghdadi, Tarîkh al-Baghdadî, Dar al-Fikr, Beirut, t.th.

Al-Dimsyiqi. T.th. Kifâyatu al-Akhyâr fî Halli Gâyat al-Ikhtisyar. Beirut: Dar al-Fikr. Jilid 2.

‘Ali As-Sayis, Tarîkh al-Fiqh l-Islâmi, (Terj. Dedi Junaedi), CV. Akademika Pressindo, Jakarta, 1996

‘Ali Azhara. 2005. Antologi Kajian Islam. (Surabaya: Pascasarjana IAIN Sunan Ampel Press.)

‘Ali Mufrodi, Islam di Kawasan Kebudayaan Arab, Jakarta: Logos, 1997

Ali, Syed Ameer, Api Islam, diterjemahkan oleh HB. Jassin, Jakarta: Bulan Bintang, 1978,

‘Al-Shon'âni. T.th. Subul al-Salâm. Indonesia: Maktabah Dahlan. Jilid III

‘al-Syatibi, Al-Muwâfaqât fi Ushûl al-Ahkâm, Dar al-Fikr, Jilid I, Cairo, t.th.

________, al-Muwâfaqât, Dar al-Ma’rifah, Beirut, 1975, jilid 111

Amir Nuruddin, Azhari Akmal Tarigan, Hukum Perdata Islam di Indonesia: Studi Kritis Perkembangan Hukum Islam dari Fikih, UU No. 1/1974 sampai KHI

Andi Faisal Bakti, Islam and Nation Formation in Indonesia, Logos, Jakarta, 2000

Arso Sosroatmodjo dan A Wasit Aulawi, Hukum Perkawinan di Indonesia, cet. Ke-2 (Jakarta: Bulan Bintang, 1978)

Asaf A.A. Fyzee, Outline of Muhammadan Law, Oxfod University Press, Bombay, India, 1948

Asmawi, “Isu Poligami dalam Hukum Perkawinan di Indonesia”, makalah dipresentasikan dalam Seminar Hukum Islam, Fakultas Syariah dan Hukum UIN Syarif Hidayatullah, Jakarta, pada hari Rabu, 17 Juni 2009.

As-Sayyid Muhammad Rasyid Ridha, Tafsir al Qur’an al-Hakim as-Syahir bitafsir al- Manar,(Bairut: Libanon: Dar al-Fikr, tth)

Atjep Djazuli, Ilmu Fiqh (sebuah pengantar), Orba Sakti, Bandung, 1991

Bakri A. Rahman, Ahmad Sukardja, Hukum Perkawinan Menurut Islam, Undang-Undang Perkawinan dan Hukum Perdata/BW, (Jakarta: Hidayakarya Agung, 1981)

Charles J. Adams, “Islam” dalam A Reader’s Guide to the Great Religions (Editor : Charles J. Adams), The Free Press, New York, 1977

Cik Hasan Bisri, Peradilan Islam dalam Tatanan Masyarakat Indonesia, Remaja Rosdakarya, Bandung, 1997

____________, Pilar-[ilar Penelitian Hukum Islam dan Pranata Sosial, Rajawali Press, Jakarta, 2004

Fred R. von der Mehden, Religion & Modernization in Southeast Asia, (New York: Syracuse University Press), 1986

Gihane Tabet. Women In Personal Status Laws: Iraq, Jordan, Lebanon, Palestine, Syria. SHS Papers in Women’s Studies/ Gender Research No. 4 July 2005. Gender Equality and Development Section Division of Human Rights Social and Human Sciences Sector UNESCO

Gustav Leboun, Hadhdrat al'Arab, (Kairo: Mathba'ah 'Isa Al-Babi Al Halabi, t.t.)

H. S. A. Alhamdani, Risalah Nikah: Hukum Perkawinan Islam, (Jakarta: Pustaka, 1989, terj. Agus Salim

Hartono Mardjono, Menegakkan Syariat Islam dalam Konteks KeIndonesiaan, Mizan, Bandung

Hasan Yunus, Perbandingan Madzhab, Diktat Kuliah, Fakultas Syariah IAIN Sunan Gunung Djati, Bandung, 1993

Hasbi al-Shiddieqi, Pokok-pokok Pegangan Imam Madzhab dlaam Membina Hukum Islam, Bulan Bintang, Jakarta, 1973

Hudhari Bik, Tarîkh al-Tasyri` al-Islâmi, al-Maktabah al-Tijâriyah al-Kubra-Dar al-Fikr, Cetakan kedelapan, Beirut, 1968

Ibnu Rusyd. T.t. Bidayatu al-Mujtahid wa Nihayatu al-Muqtashid. Beirut: Dar al-Fikr. Juz 2

Imam al-Soouti, “Tokku Paluh: Mendidik Murid-Muridnya dengan Ilmu Thariqat”, dalam Mingguan Islam, 8 Januari 1988

Imam al-Syafi’i, (al-Um), Jilid 5.

J.J. Ras, “Tradisi Jawa Mengenai Masuknya Islam di Indonesia”, dalam Beberapa Kajian Indonesia dan Islam, INIS, Jakarta, 1990

J.N.D. Anderson, Islamic Law in The Modern World, New York University Press, New York, 1959

Jaih Mubarok, Modifikasi Hukum Islam Studi tentang Qawl Qadimdan Qawul Jadid, Rosdakarya, Bandung, tahun 2002.

___________, Sejarah dan Perkembangan Hukum Islam, Rosda Karya, Bandung, 2000

Jalaluddin Rakhmat “Dari Mazhab Skripturalisme ke Mazhab Liberal” dalam Kontekstualisasi Doktrin Islam dalam Sejarah, Paramadina, Jakarta, 1994

___________. 1994. Renungan-renungan Sufistik Membuka Tirai Kegaiban. Bandung: Mizan

Joseph Schacht, An Introduction to Islamic Law, (Oxford: USA), 1964, edisi II

____________, The Origin of Muhammadan Jurisprudence, Oxford University Press, 1959

Khoiruddin Nasution, Status Wanita di Asia Tenggara : Studi tentang Perundang-undangan Perkawinan Muslim Kontemporer di Indonesia dan Malaysia, (Jakarta: INIS, 2002)

Koentjaraningrat, Kebudayaan, Mentalitas, dan Pembangunan, (Jakarta: Gramedia, 1985)

M Jawad Mughniyah. 2004. Fiqh Lima Madzhab. (Terj. Afif Muhammad et. al). Jakarta: Lentera

Maek. S.W. Hoyle, The Status of Women Under Islamic Law and Under Modern Islamic Legislation, 1990 (Boston: Graham Trotman)

Mahmud Muhammad Saltut & Muhammad ‘Ali al-Sayis, Muqâranat al-Madzâhib fi al-Fiqh, Matba’ah Muhammad ‘Ali Shoibi’, al-Azhar, 1953

_____________,1991. Perbandingan Mazhab dalam Masalah Fiqh. (Terj. Ismuha). Jakarta: Bulan Bintang. Cetakan keenam

Mehrun Siraj, "Women and The Law: Significant Develop¬ment in Malaysia" Law & Society Review, vol. 28, No. 3 (1994)

Moenawar Cholil, Empat Biografi Imam Madzhab, Bulan Bintang, Jakarta, 1994

_____________, Kembali kepada al-Qur’an dan al-Sunnah, Bulan Bintang, 1986

Muhammad Ali al-Sayis, Nasy’atu al-Fiqh al-Ijtihâdî wa ‘Athwâruhu, Majmau’ al-Bukhus al-Islami, al-Azhar-Qairo, 1970,

Muhammad 'Ali al-Shobuni. T.th. Rowâi'u al-Bayan: Tafsîru Ayâti al-Ahkâm. Beirut: Dar al-Fikr, Jilid 1.

Muhammad Al-Syak’ah, Islamu bilâ Madzhâhiba, (Terj. A.M. Basalamah), Gema Insani Press, Jakarta, 1994,

Muhammad Amin Suma, Hukum Keluarga Islam di Dunia Islam, (Jakarta: Raja Grafindo Persada, 2004)

Muhammad Daud Ali “Kedudukan dan pelaksanaan hukum Islam dalam negara Republik Indonesia” dalam Jurnal dua bulanan Mumbar Hukum No.29 November –Desember 1996

Muhammad Hadlori, Tarîkh al-Fiqh al-Islâmi, (Beirut: Maktabah al-Kuliah al-Wujriyah) t.t.

Muhammad ibn ‘Ali ibn Sinân, al-Jânib al-Ta‘zîriy fi Jârîmat al-Zinâ, (t.tp.: t.np, 1402 H/1982 M)

Muhammad Kamil Musa, al-Madkhal ila al-Tasyri` al-Islami, Beirut: Mu’assasah al-Risalah, 1989

Muhammad Malu Allah, Mawâqifu al-Syi’ah min Ahlu al-Al-Sunnah, Maktabah Ibnu Taimiyah, cetakan ketiga, 1409 H

__________________ 1413. Asy-Syi'ah wa al-Mut'ah. Diterjemahkan oleh Marsuny Sasaky, Menyingkap Kebobrokan Nikah Mut'ah. Jakarta: Pustaka Firdaus. 1997

Muhammad Said Thanthawi, Al-Ijtihâdu fi al-Ahkâm al-Syari’ah, Daru Nahdlatu Misr Lithob’at wa al-nasr wa al-Tauji’, Al-Azhar, Mesir, 1997

Muhammad Salam Madkur, Al-Ijtihâdu fi al-Tasyri’ al-Islâmî, Dar al-Nahdlotu al-Arabiyah, Qairo, 1984

Muhammad Yusuf Musa, al-Madkhal lidirâsat al-Fiqh al-Islâmî, Dar al-Fikr al-Arabî, t.th.

Muhammad bin Ali bin Muhammad as-Saukani, Fathul Qadir, Cet. Ke I, (ar-Riyadh: Maktabatur-Rusyd: 2001)

Mun’im A. Sirry, Sejarah Fiqh Islam (Sebuah Pengantar), Risalah Gusti, Surabaya, 1995

Muslim. T.t. Sahih Muslim. Jakarta: Dar Ihya' al-Kutub al-Arabiyah. Jilid 1

Nazar Bakri, Fiqh dan Ushul Fiqh, Rajawali Press, Bandung, 1993

Novianti, L. (2024). Metodologi Penelitian Hukum di Era Digital. GERECHTIKEIT: Jurnal Riset Peradaban Hukum, 1(2).

Peunoh Daly, Hukum Perkahwinan Islam, (Jakarta: Bulan Bintang, 1988)

Philip K Hitti, History of The Arabs, Corlear Bay Club, New York, edisi kesepuluh, 1970

Rachmat Syafe'i, Pengantar Ushul Fiqh Perbandingan, Yayasan Piara, Bandung, 1992

____________, Ijtihad Imam Malik, Gunung Djati Press, tahun 2000

Rahmat Hakim. 2000. Hukum Perkawinan Islam. Bandung: CV. Pustaka Setia

Rwirjono Prodjodikoro, Hukum Perkawinan di Indonesia (Bandung: Penerbit Sumur Bandung, 1974)

Salim Ali al-Tsiqafi, Mafâtih al-Fiqh al-Hanbali, Mekkah, cetakan ke 1., 1978

Satria Effendi M. Zein. 1991. "Hak Nafkah Batin Isteri dan Ganti Rugi Berupa Materi" dalam Mimbar Studi: Aktualisasi Hukum Islam. Jakarta: Al-Hikmah & Direktorat Pembinaan Badan Peradilan Agama Islam.

______________, “Arbitrase dalam Syari’at Islam”, dalam Mimbar Hukum Aktualisasi Hukum Islam, Direktorat Pembinaan Badan Peradilan Agama Islam, Jakarta, No. 16 Thn. V, 1994

Sayyid Sabiq, Fiqh Sunnah, Cet. Ke 4 Jilid II, ( Bairut: Darul Fikri, 1983)

Siradjuddin Abbas, Sejarah dan Keagungan Madzhab Syafi’i, Pustaka Tarbiyah, Jakarta, 1991, cetakan kelima

Slamet Abidin & Aminudin. 1999. Fiqh Munakahat. Bandung: CV. Pustaka Setia. Cetakan ke-1., jilid 1.

Soenarjo, dkk. 1989. al-Qur'an dan Terjemahannya. Jakarta: Depag RI.

Syaikh Abdurrhaman Al-Jaziry, al-Fiqh `Ala Al-Madzahib Al-Arba'ah Juz IV

Syed Amir Ali. 1978. Api Islam. [Jakarta: Bulan Bintang]

Tahir Mahmood, Family Law Reform in The Muslim World, The Indian Law Institu, New Delhi, 197

____________, Personal Law in Islamic Countries (history, text and comparative analysis),: Academy of Law and Religion, New Delhi, 1987

Wahbah Al-Zuhayli, al-Fiqh al-lslami wa-Adillatuh, 1409 H/1989 M Beirut-Lubnan: Dar al-Fikr, jilid 7

Wilfred Cantwell Smith, Islam in Modern History, Princeton University Press, New Jersey, 1957

Internet Souce

http://master.Islamic.uii.ac.id/index.php?option=com_content&task=view&id=97&Itemid=57#_ftn5

http://media.isnet.org/Islam/Etc/Poligami1.html akses 2 juli 2009

http://www.singaporelaw.sg/content/LegalTopicsIndo.html

www.figurpublik.com/cgi-bin/bio.cgi

www.fikar.org/2006/02/11/biografi-mazahibul-arbaah/

https://suaraaisyiyah.id/dunia-islam-antara-ada-dan-tiada-1/

https://www.britannica.com/topic/Islamic-world

Legal Sources

Code Of Personal Status 1956-1981 Tunisia.

Enak men Pentadbiran Undang-undang Islam Tengganu, 1955

Enakmen Mahkamah Syariah dan Hal Ihwal Perkawinan Islam Kelantan, 1966

Enakmen Mahkamah Syariah dan Hal Ihwal Perkawinan Muslim Kelantan, 1956

Enakmen Pentadbiran Undang Islam Melaka, 1959

Enakmen Pentadbiran Undang-undang dan Agama Islam Pahang, 1956

Enakmen Pentad¬biran Undang-undang Islam Kedah, 1962

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Kedah;

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Melaka, 1959

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Negeri Sembilan, 1960

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Penang, 1959

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Perak, 1965

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Perils, 1963

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Sabah, 1971

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Selangor, 1952

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam, Perak 1966

Enakmen Pentadbiran Undang-unmdang Islam Pulau Pinang, 1959

Enakmen Pentadbiran Undang-urgdang Islam Kedah, 1962.

Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Melaka, 1959

Enakmen Undang-undang Islam Kedah, 1966

Egyptian Family Laws No. 56 of 1923

Law on Marriage-Guardianship of Sudan 1960

The Code of Personal Status 1952

The Code of Personal Status 1976

Code of Personal Status 1953-1975

Kompilasi Hukum Islam (KHI) Indonesia

The Iraq Law of Personal Status 1959

The Iranian Family Laws: Marriage Laws 1931-1938

The Maroccan Code of Personal status 1958

Ottoman Law of Family Rights 1917

Pentadbiran Undang-undang Islam Trengganu, 1955

Selangor Rules relating to Marriage, Divorce and Revocation, 1962

Tunisian Code of Personal Status 1958

The Turkis Civil Code 1954

The Turkish Family [Marriage and Divorce] Law of Cyprus, 1951

UU Nomor 1 Tahun 1974

Undang-undang Mahkamah Melayu Sarawak 1958

Downloads

Published

2026-07-10 — Updated on 2026-08-10

Versions

How to Cite

THEORETICAL ANALYSIS OF THE DIFFERENCES IN THE APPLICATION OF THE MINIMUM AGE OF MARRIAGE: AN ISLAMIC LAW AND STATUTORY LAW PERSPECTIVE IN THE MUSLIM WORLD. (2026). COMPETENTIE : Journal International Sustainable Research, 3(2), 43-64. https://doi.org/10.65049/5sz9v212 (Original work published 2026)

Most read articles by the same author(s)

1 2 3 4 > >> 

Similar Articles

1-10 of 29

You may also start an advanced similarity search for this article.